Τρίτη 11 Ιανουαρίου 2022

Υποκείμενο- Ρήμα- Αντικείμενο-Κατηγορούμενο

Αναγνωρίζουμε τα μεταβατικά και τα αμετάβατα ρήματα
  • Τα ρήματα που δείχνουν ότι το υποκείμενό τους ενεργεί και η ενέργειά τους πηγαίνει (μεταβαίνει) σε άλλο πρόσωπο ή πράγμα ονομάζονται μεταβατικά. π.χ. Η Ελένη ανοίγει το παράθυρο.
  •  Τα ρήματα που δείχνουν ότι το υποκείμενό τους ενεργεί αλλά η ενέργειά τους δεν πηγαίνει σε άλλο πρόσωπο ή πράγμα ονομάζονται αμετάβατα. π.χ. Η Γεωργία τρέχει. 
Αναγνωρίζουμε το υποκείμενο και το αντικείμενο 
 Υποκείμενο είναι η λέξη της πρότασης που φανερώνει ποιος, -α, -ο έκανε ή έπαθε κάτι ή βρίσκεται σε μια κατάσταση. π.χ. Ο τεχνίτης επισκευάζει τη βρύση. 
 Για να βρούμε το υποκείμενο απαντάμε στην ερώτηση ποιος, -α, -ο. 
  •  Το υποκείμενο βρίσκεται πάντα σε πτώση ονομαστική και είναι συνήθως ουσιαστικό ή αντωνυμία. Μπορεί όμως να είναι και μια ολόκληρη πρόταση, όταν έχουμε απρόσωπα ρήματα. 
 Αντικείμενο είναι η λέξη της πρότασης που φανερώνει το πρόσωπο ή το πράγμα στο οποίο πηγαίνει η ενέργεια του υποκειμένου. π.χ. Ο τεχνίτης επισκευάζει τη βρύση. 
 Για να βρούμε το αντικείμενο απαντάμε στην ερώτηση τι ή ποιον. 
  •  Το αντικείμενο μπαίνει σε πτώση αιτιατική και είναι συνήθως ουσιαστικό, επίθετο, αντωνυμία ή μετοχή. Μπορεί ακόμα να είναι και ολόκληρη πρόταση. π.χ. Θέλω να έρθω μαζί σου. 
 Σε λίγες περιπτώσεις το αντικείμενο μπαίνει σε πτώση γενική. π.χ. Ο Γιώργος μοιάζει του πατέρα. 
 Μερικά ρήματα παίρνουν δύο αντικείμενα. π.χ. Ο γυμναστής μαθαίνει στα παιδιά χορούς. 

 Ξεχωρίζουμε το αντικείμενο από το κατηγορούμενο 
 Κατηγορούμενο είναι η λέξη της πρότασης που φανερώνει ότι το υποκείμενο έχει μια ιδιότητα ή ένα χαρακτηριστικό ή βρίσκεται σε μια κατάσταση. 
  •  Κατηγορούμενο παίρνουν μόνο ορισμένα ρήματα που λέγονται συνδετικά, επειδή συνδέουν το υποκείμενο με το κατηγορούμενο. Τα συνδετικά ρήματα που συναντάμε πιο συχνά είναι: είμαι, γίνομαι, φαίνομαι, γεννιέμαι, θεωρούμαι, λέγομαι, παρουσιάζομαι, ονομάζομαι, ορκίζομαι, διορίζομαι, σπουδάζω κ.ά. 
  •  Το κατηγορούμενο μπορεί να είναι ουσιαστικό, επίθετο, αντωνυμία, μετοχή ή και ολόκληρη πρόταση.  Το κατηγορούμενο μπαίνει στην ίδια πτώση, στο ίδιο γένος και στον ίδιο αριθμό με το υποκείμενο. π.χ. Ο Μάριος σπουδάζει γιατρός. 
Αναγνωρίζουμε εξαρτημένες προτάσεις ως υποκείμενο, αντικείμενο ή κατηγορούμενο. 
 Μια εξαρτημένη πρόταση μπορεί να έχει θέση υποκειμένου, αντικειμένου ή κατηγορουμένου. 
  
  •  Ειδική πρόταση, υποκείμενο του απρόσωπου ρήματος φαίνεται. π.χ. Φαίνεται πως διασκεδάζει.
  •    Βουλητική πρόταση, αντικείμενο του ρήματος θέλω. π.χ. Θέλω να φύγεις αμέσως.  
  •  Αναφορική πρόταση, κατηγορούμενο του ρήματος γίνεται. Γίνεται ό,τι θέλεις.
 Όταν η πρόταση έχει θέση υποκειμένου, αντικειμένου ή κατηγορουμένου, δε χωρίζεται ποτέ με κόμμα από το ρήμα. Πατήστε τον παρακάτω σύνδεσμο και εξασκηθείτε με το σχετικό κουίζ:

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου